กติกาเกมเศรษฐี วิธีเล่นฉบับละเอียด ตั้งแต่แจกเงินจนชนะเกม

กติกาเกมเศรษฐี (Monopoly) อาจดูมีรายละเอียดมากสำหรับมือใหม่ แต่จริง ๆ แล้วเรียนรู้ได้ไม่ยาก บทความนี้รวบรวมวิธีเล่นฉบับละเอียดตามกติกาอย่างเป็นทางการ ตั้งแต่แจกเงินจนชนะเกม เพื่อให้ทุกคนตั้งเกมและเล่นได้ถูกต้องตั้งแต่ตาแรก

เกมเศรษฐี (Monopoly) คือเกมอะไร

เกมเศรษฐีเป็นเกมกระดานแนวซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ที่มีชื่อทางการว่า Monopoly ผู้เล่นจะทอยลูกเต๋าเดินหมากรอบกระดานเพื่อซื้อที่ดิน สร้างบ้านหรือโรงแรม และเก็บค่าเช่าจากคู่แข่ง

ประวัติและที่มาของเกม

เกมนี้ถูกออกแบบครั้งแรกโดย Elizabeth Magie และจดสิทธิบัตรเมื่อปี ค.ศ. 1904 ก่อนจะถูกพัฒนาให้มีรูปแบบการเล่นอย่างปัจจุบันโดย Parker Brothers ในปี ค.ศ. 1935 ปัจจุบันสิทธิบัตรของเกมเป็นของ Hasbro บริษัทผลิตเกมจากสหรัฐอเมริกา

กระดานต้นฉบับมีทั้งหมด 40 ช่อง ซึ่งเป็นชื่อสถานที่จริงในเมืองแอตแลนติกซิตี รัฐนิวเจอร์ซีย์ ตัวละครสัญลักษณ์ของเกมมีชื่อว่า Rich Uncle Pennybags หรือ Mr. Monopoly ซึ่งเป็นภาพชายสูงวัยใส่เสื้อสูทและหมวกทรงสูงที่ทุกคนคุ้นตา

เป้าหมายและจำนวนผู้เล่น

ตามกติกาดั้งเดิม เกมเศรษฐีเล่นได้ 2-8 คน และใช้เวลาประมาณ 1-3 ชั่วโมงต่อเกม เป้าหมายสูงสุดคือการทำให้ผู้เล่นคนอื่นล้มละลายจนเหลือตัวเองเป็นผู้ชนะคนสุดท้าย หากอยากทราบภาพรวมของตัวเกมและความรู้สึกเมื่อได้เล่นจริง อ่านเพิ่มเติมได้ที่ รีวิวบอร์ดเกมเกมเศรษฐี ของเรา

นอกจากความสนุก เกมเศรษฐียังช่วยฝึกทักษะการคำนวณและการบริหารเงินในกระเป๋า ซึ่งเป็นแนวเดียวกับเกมที่เรารวมไว้ในบทความ รวมบอร์ดเกมคณิตศาสตร์ สำหรับคนที่อยากฝึกคิดเลขไปพร้อมกับความเพลิดเพลิน

การเตรียมเกมและการแจกเงินเริ่มต้น

ก่อนเริ่มเล่น ผู้เล่นต้องเตรียมอุปกรณ์และตั้งเกมให้เรียบร้อย โดยขั้นตอนสำคัญที่สุดคือการแต่งตั้งนายธนาคารและแจกเงินเริ่มต้นให้ครบทุกคน

ขั้นตอนการเตรียมกระดาน

การเตรียมเกมที่ถูกต้องจะช่วยให้การเล่นราบรื่นและไม่มีข้อโต้แย้งระหว่างเกม ให้ทำตามลำดับดังนี้

• เลือกผู้เล่น 1 คนเป็นนายธนาคาร ผู้ดูแลเงิน ใบโฉนดที่ดิน บ้าน และโรงแรม (นายธนาคารเล่นเกมด้วยได้ แต่ต้องแยกทรัพย์สินของตัวเองออกจากของธนาคารเสมอ)
• สับการ์ดโอกาส (Chance) และการ์ดหีบสมบัติ (Community Chest) แล้ววางคว่ำหน้าไว้บนช่องที่กำหนดในกระดาน
• ผู้เล่นแต่ละคนเลือกหมากประจำตัวและวางไว้ที่ช่องเริ่มต้น (GO)
• วางบ้านและโรงแรมทั้งหมดไว้ในคลังของธนาคาร ยังไม่มีใครเป็นเจ้าของที่ดินใด ๆ

วิธีแจกเงินเริ่มต้น

นายธนาคารแจกเงินเริ่มต้นให้ผู้เล่นแต่ละคนคนละ 1,500 หน่วย ตามสัดส่วนธนบัตรมาตรฐานสากลดังตารางต่อไปนี้

จากตารางจะเห็นว่าผู้เล่นแต่ละคนได้รับธนบัตรรวม 27 ฉบับ คิดเป็นเงิน 1,500 หน่วยพอดี ส่วนเงินที่เหลือทั้งหมดให้เก็บไว้เป็นคลังของธนาคาร หมายเหตุสำหรับผู้เล่นในบ้านเรา เกมเศรษฐีฉบับภาษาไทยบางพิมพ์ใช้สกุลเงินบาทที่ปรับตัวเลขต่างออกไป ให้แจกตามจำนวนและสัดส่วนที่คู่มือในกล่องของท่านระบุไว้

วิธีเล่นเกมเศรษฐีในแต่ละตา

เมื่อตั้งเกมเสร็จแล้ว ผู้เล่นจะผลัดกันทอยลูกเต๋าทีละคนตามทิศเข็มนาฬิกา แต่ละตาประกอบด้วยการเดินหมากและทำตามเงื่อนไขของช่องที่หยุด

ทอยลูกเต๋าและเดินหมาก

ในแต่ละตา ผู้เล่นทอยลูกเต๋า 2 ลูกพร้อมกัน แล้วเดินหมากไปข้างหน้าตามแต้มรวม ถ้าทอยได้เบิ้ล (แต้มเท่ากันทั้งสองลูก) จะได้ทอยอีกครั้งหลังจากจบตานั้น

อย่างไรก็ตาม หากทอยได้เบิ้ล 3 ครั้งติดต่อกัน ต้องย้ายหมากเข้าคุกทันทีโดยไม่เดินตามแต้มครั้งที่สาม ส่วนผู้เล่นที่เดินผ่านหรือหยุดบนช่อง GO จะได้รับเงินเดือน 200 หน่วยจากธนาคาร

ซื้อที่ดินและการประมูล

เมื่อหยุดบนที่ดินที่ยังไม่มีเจ้าของ ผู้เล่นสามารถซื้อได้ในราคาที่ระบุบนกระดานและรับใบโฉนดจากธนาคาร แต่ถ้าผู้เล่นเลือกไม่ซื้อ นายธนาคารต้องเปิดประมูลที่ดินผืนนั้นให้ผู้เล่นทุกคนทันที รวมถึงคนที่เพิ่งปฏิเสธซื้อด้วย

กติกาการประมูลนี้เป็นข้อที่ผู้เล่นจำนวนมากมองข้าม แต่เป็นกลไกสำคัญที่ทำให้ที่ดินทุกผืนถูกนำมาใช้และทำให้เกมดำเนินไปอย่างรวดเร็ว ผู้ชนะประมูลจ่ายเงินให้ธนาคารและรับใบโฉนดไปครองเช่นเดียวกับการซื้อปกติ

ช่องพิเศษบนกระดาน

นอกจากช่องที่ดิน บนกระดานยังมีช่องพิเศษที่มีผลต่อเกมเมื่อหมากหยุดลงบนช่องเหล่านั้น ได้แก่

• ช่องโอกาสและช่องหีบสมบัติ: จั่วการ์ดใบบนสุดแล้วทำตามคำสั่งบนการ์ดทันที
• ช่องภาษี: จ่ายเงินให้ธนาคารตามจำนวนที่ระบุบนช่องนั้น
• ช่อง Free Parking: ตามกติกาอย่างเป็นทางการเป็นเพียงช่องพักหมาก ไม่มีการจ่ายหรือรับเงินกองกลางใด ๆ
• ช่องไปคุก (Go to Jail): ย้ายหมากเข้าคุกทันที และไม่ได้รับเงินเดือน 200 แม้เส้นทางจะผ่านช่อง GO

การเข้าคุกและการออกจากคุก

ผู้เล่นจะเข้าคุกเมื่อทอยได้เบิ้ล 3 ครั้งติดกัน หยุดบนช่องไปคุก หรือจั่วได้การ์ดที่สั่งให้เข้าคุก การออกจากคุกทำได้ 3 วิธีดังนี้

1. จ่ายค่าปรับ 50 หน่วยให้ธนาคารก่อนเริ่มตาของตนเอง แล้วทอยลูกเต๋าเดินตามปกติ
2. ใช้การ์ดออกจากคุกฟรี (Get Out of Jail Free) ซึ่งหาได้จากการ์ดโอกาสหรือหีบสมบัติ หรือซื้อต่อจากผู้เล่นคนอื่น
3. ทอยลูกเต๋าให้ได้เบิ้ลภายใน 3 ตา หากครบ 3 ตาแล้วยังไม่ได้เบิ้ล ต้องจ่าย 50 หน่วยแล้วเดินตามแต้มที่ทอยได้

ข้อที่ควรจำคือ ผู้เล่นที่อยู่ในคุกยังคงเก็บค่าเช่า เจรจาซื้อขาย และสร้างบ้านได้ตามปกติ การเข้าคุกในช่วงท้ายเกมจึงบางครั้งเป็นจุดที่ปลอดภัยกว่าการเดินผ่านที่ดินของคู่แข่ง

ค่าเช่า การสร้างบ้าน และโรงแรม

หัวใจของเกมเศรษฐีคือการเก็บค่าเช่าและการพัฒนาที่ดิน ซึ่งมีเงื่อนไขที่ต้องทำตามอย่างเคร่งครัดเพื่อไม่ให้เกิดความได้เปรียบเกินจริง

การคิดค่าเช่าและการครบชุดสี

เมื่อผู้เล่นคนอื่นหยุดบนที่ดินของเรา เจ้าของมีสิทธิเรียกเก็บค่าเช่าตามจำนวนที่ระบุในใบโฉนด แต่ต้องเรียกเก็บก่อนที่ผู้เล่นถัดไปจะทอยลูกเต๋า มิฉะนั้นถือว่าสละสิทธิ์

หากเจ้าของครอบครองที่ดินครบทุกผืนในชุดสีเดียวกัน ค่าเช่าของที่ดินเปล่าในชุดนั้นจะเพิ่มเป็น 2 เท่า ส่วนสถานีรถไฟคิดค่าเช่าตามจำนวนสถานีที่ครอบครอง และสาธารณูปโภคคิดจากแต้มลูกเต๋าของผู้มาหยุดคูณตามตัวคูณบนใบโฉนด

กฎการสร้างบ้านและโรงแรม

ผู้เล่นจะสร้างบ้านได้ก็ต่อเมื่อครอบครองที่ดินครบทั้งชุดสีและที่ดินทุกผืนไม่ได้จำนองอยู่ การสร้างต้องทำให้สม่ำเสมอ กล่าวคือที่ดินแต่ละผืนในชุดเดียวกันมีจำนวนบ้านต่างกันได้ไม่เกิน 1 หลัง

• เมื่อสร้างบ้านครบ 4 หลังบนที่ดินผืนใด สามารถคืนบ้านทั้ง 4 หลังให้ธนาคารเพื่ออัปเกรดเป็นโรงแรม 1 หลัง ซึ่งแต่ละผืนมีได้ไม่เกิน 1 โรงแรม
• หากบ้านหรือโรงแรมในคลังของธนาคารหมด ผู้เล่นที่ต้องการสร้างต้องประมูลแย่งชิงอาคารที่มีอยู่จำกัด ไม่อนุญาตให้ใช้สิ่งอื่นแทน
• เมื่อต้องการเงิน ผู้เล่นขายบ้านหรือโรงแรมคืนธนาคารได้ในราคาครึ่งหนึ่งของราคาที่สร้าง โดยต้องรื้อถอนให้สม่ำเสมอเช่นเดียวกับตอนสร้าง

การจำนอง การล้มละลาย และการชนะเกม

เมื่อเงินสดไม่พอจ่ายหนี้ ผู้เล่นต้องหาเงินด้วยการขายอาคารและจำนองที่ดิน หากยังไม่พออีกก็ถือว่าล้มละลายและต้องออกจากเกม

การจำนองที่ดิน

การจำนองต้องเริ่มจากการขายบ้านและโรงแรมทั้งหมดบนชุดสีนั้นคืนธนาคารก่อน จากนั้นจึงจำนองที่ดินเพื่อรับเงินจากธนาคารเป็นครึ่งหนึ่งของมูลค่าที่ระบุบนใบโฉนด

ที่ดินที่จำนองอยู่จะเก็บค่าเช่าไม่ได้จนกว่าจะไถ่ถอน การไถ่ถอนต้องจ่ายเงินต้นบวกดอกเบี้ยอีก 10% ให้ธนาคาร ที่ดินจำนองสามารถโอนขายให้ผู้เล่นอื่นได้ แต่ผู้รับโอนต้องจัดการเรื่องการไถ่ถอนตามกติกา

การล้มละลายและเงื่อนไขการชนะ

ผู้เล่นที่เป็นหนี้และหาเงินจากการขายอาคาร จำนองที่ดิน และขายการ์ดออกจากคุกฟรีแล้วยังไม่พอจ่าย ถือว่าล้มละลายและต้องออกจากเกมทันที หากเป็นหนี้ผู้เล่นอื่น ทรัพย์สินทั้งหมดจะตกเป็นของเจ้าหนี้รายนั้น แต่หากเป็นหนี้ธนาคาร ที่ดินทั้งหมดจะคืนธนาคารและถูกนำออกประมูลใหม่

ผู้ชนะของเกมคือผู้เล่นคนสุดท้ายที่ไม่ล้มละลาย หากผู้เล่นทุกคนตกลงกำหนดเวลาเล่นล่วงหน้า ผู้ชนะคือผู้ที่มีมูลค่าทรัพย์สินรวมสูงสุดเมื่อหมดเวลา ซึ่งเป็นวิธีที่ช่วยให้เกมจบเร็วขึ้น

กติกาที่คนมักเล่นผิด

กติกาเกมเศรษฐีที่หลายบ้านใช้กันมานานบางข้อไม่ได้มาจากคู่มืออย่างเป็นทางการ และมักทำให้เกมยืดเยื้อกว่าที่ออกแบบไว้ รายการต่อไปนี้สรุปข้อที่พบบ่อยที่สุด

การเล่นตามกติกาอย่างเป็นทางการทั้งหมดข้างต้นจะทำให้เกมจบเร็วขึ้นและยุติธรรมกว่าที่หลายคนคุ้นเคย โดยเฉพาะกติกาการประมูลและการไม่แจกเงินที่ช่อง Free Parking

สรุป

กติกาเกมเศรษฐีเมื่ออธิบายเป็นขั้นตอนแล้วไม่ซับซ้อนอย่างที่คิด เริ่มจากแต่งตั้งนายธนาคารและแจกเงินคนละ 1,500 หน่วย ผลัดกันทอยลูกเต๋าเดินหมาก ซื้อที่ดินหรือเปิดประมูลเมื่อไม่ซื้อ เก็บค่าเช่า สร้างบ้านและโรงแรมอย่างสม่ำเสมอ จำนองเมื่อเงินขาดมือ และผู้เล่นคนสุดท้ายที่ไม่ล้มละลายคือผู้ชนะ บทความนี้ครอบคลุมวิธีเล่นฉบับละเอียดตั้งแต่แจกเงินจนชนะเกมครบทุกขั้นตอนแล้ว หากอยากหาเกมอื่นมาเล่นต่อกับกลุ่มเดิม ลองดูบทความ รวมบอร์ดเกมเล่นกับเพื่อน หรือเกมแนวเจรจาต่อรองอย่าง รีวิวบอร์ดเกมคาทาน (Catan) ของเราได้เลย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกติกาเกมเศรษฐี

รวมคำถามสั้น ๆ ที่ผู้เล่นมักสงสัย พร้อมคำตอบตามกติกาอย่างเป็นทางการเพื่อใช้อ้างอิงเวลามีข้อโต้แย้งระหว่างเกม

เกมเศรษฐีแจกเงินเริ่มต้นคนละเท่าไหร่

ตามกติกามาตรฐานสากล ผู้เล่นแต่ละคนได้รับเงินเริ่มต้น 1,500 หน่วย แจกเป็นธนบัตรรวม 27 ฉบับตามสัดส่วนในตารางด้านบน สำหรับฉบับภาษาไทยบางพิมพ์ที่ใช้หน่วยเงินบาทต่างออกไป ให้ยึดตามคู่มือในกล่องของตัวเอง

ตกช่อง Free Parking ได้เงินกองกลางไหม

ตามกติกาอย่างเป็นทางการไม่ได้รับเงินใด ๆ ช่อง Free Parking เป็นเพียงช่องพักหมาก การเอาเงินภาษีและค่าปรับมาเป็นกองกลางแจกที่ช่องนี้เป็นกติกาที่ตั้งกันเอง ซึ่งทำให้เงินหมุนกลับเข้าเกมและเกมยืดเยื้อขึ้น

อยู่ในคุกเก็บค่าเช่าได้หรือไม่

ได้ ผู้เล่นที่อยู่ในคุกยังคงเป็นเจ้าของที่ดินและเก็บค่าเช่าได้ตามปกติ รวมถึงเจรจาซื้อขายและสร้างบ้านได้ด้วย ข้อจำกัดเพียงอย่างเดียวคือไม่ได้เดินหมากจนกว่าจะออกจากคุก

ไม่ซื้อที่ดินที่เดินไปหยุด ต้องประมูลจริงหรือไม่

จริง กติกาอย่างเป็นทางการระบุว่าเมื่อผู้เล่นปฏิเสธซื้อที่ดินว่าง นายธนาคารต้องเปิดประมูลให้ผู้เล่นทุกคนทันทีในราคาเริ่มต้นเท่าใดก็ได้ ผู้ที่เสนอราคาสูงสุดเป็นผู้ได้ใบโฉนดไป แม้แต่คนที่เพิ่งปฏิเสธก็ร่วมประมูลได้

เกมเศรษฐีเล่นได้กี่คนและใช้เวลานานเท่าไร

ตามกติกาดั้งเดิมเล่นได้ 2-8 คน และโดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 1-3 ชั่วโมงต่อเกม ขึ้นกับจำนวนผู้เล่นและการเจรจาซื้อขาย หากเวลาจำกัดสามารถตกลงจับเวลาล่วงหน้าแล้วตัดสินผู้ชนะจากมูลค่าทรัพย์สินรวมได้

ข้อมูลทั้งหมดในบทความนี้ได้รับการตรวจสอบกับแหล่งอ้างอิงต่อไปนี้