หมากฮอสเป็นเกมกระดานคู่บ้านคู่เมืองของไทยที่หลายคนคุ้นตามาตั้งแต่เด็ก แต่พอจะลงมือเล่นจริงกลับไม่แน่ใจว่ากติกาที่ถูกต้องเป็นอย่างไร เดินหมากทางไหน กินหมากแบบไหน และเมื่อไหร่ถึงจะได้เป็น “ฮอส”
บทความนี้จะพาไปรู้จักหมากฮอสตั้งแต่พื้นฐาน อธิบายวิธีเล่นแบบเป็นขั้นตอน พร้อมเทคนิคสำหรับมือใหม่ และชี้เป้าช่องทางเล่นหมากฮอสไทยแบบ 2 คน ออนไลน์ ฟรี ที่ลองได้ทันที
หมากฮอส คืออะไร
หมากฮอส (บางครั้งเรียก หมากรุกฝรั่ง) คือเกมกระดานประเภทดราฟท์ (Draughts/Checkers) ในเวอร์ชันของไทย ต่างชาติมักเรียกว่า Thai Checkers หรือ Thai Draughts และถือเป็นหนึ่งในเกมกระดานพื้นบ้านที่ได้รับความนิยมมากที่สุดของไทยรองจากหมากรุกไทย จุดเด่นคือกติกาเรียบง่าย เรียนรู้ได้ในไม่กี่นาที แต่ต้องอาศัยการวางแผนและคาดการณ์ล่วงหน้าจึงจะเอาชนะคู่ต่อสู้ได้
สิ่งที่ทำให้หมากฮอสไทยต่างจากหมากฮอสสากล (International/American Checkers) คือจำนวนหมากที่น้อยกว่า ทำให้กระดานโล่งกว่า เกมเปิดกว้าง และเน้นการไล่ต้อนมากกว่าการตั้งแนวป้องกันแน่นหนา ใครที่เคยเล่นหมากฮอสฝรั่งมาก่อนต้องปรับจูนนิดหน่อยเมื่อมาเล่นเวอร์ชันไทย
อ้างอิง: Deep AI 21
อุปกรณ์และการจัดวางหมาก
ก่อนจะไปถึงวิธีเล่น มาทำความเข้าใจอุปกรณ์และการตั้งกระดานให้ถูกต้องกันก่อน เพราะถ้าตั้งผิดตั้งแต่แรก เกมทั้งกระดานก็จะเพี้ยนไปหมด
กระดานและตัวหมาก
- กระดาน ใช้กระดานตาราง 8×8 ช่อง สลับสีเข้ม-อ่อนเหมือนกระดานหมากรุก
- ตัวหมาก ผู้เล่นแต่ละฝ่ายมีหมากฝ่ายละ 8 ตัว (รวมสองฝ่าย 16 ตัว) แยกด้วยสีที่ต่างกันชัดเจน เช่น ขาวกับดำ
- ใช้เฉพาะ ช่องสีเข้ม ในการเดินและวางหมากเท่านั้น
การจัดวางเริ่มเกม
วางหมากของแต่ละฝ่ายลงบนช่องสีเข้มของสองแถวที่ใกล้ตัวเองที่สุด (แถวละ 4 ตัว รวมเป็น 8 ตัว) เว้นแถวกลางของกระดานให้ว่าง
จุดนี้คือความแตกต่างสำคัญจากหมากฮอสสากลที่วางกัน 3 แถว ฝ่ายละ 12 ตัว การมีหมากน้อยกว่าและพื้นที่ว่างมากกว่าทำให้เกมหมากฮอสไทยเดินได้อิสระและดุดันตั้งแต่ตาแรกๆ
หมากฮอสเล่นยังไง วิธีเล่นแบบเป็นขั้นตอน
เมื่อตั้งกระดานเรียบร้อยแล้ว คำถามยอดฮิตของมือใหม่ก็คือ หมากฮอสเล่นยังไงให้ถูกกติกา หัวใจของเกมมีอยู่สามเรื่องหลัก คือ การเดินหมาก การกินหมาก และการเลื่อนขั้นเป็นฮอส มาดูทีละส่วน
อ้างอิง: ทรูปลูกปัญญา
1. การเดินหมากธรรมดา
หมากธรรมดา (เรียกว่า “เบี้ย”) เดินได้ครั้งละ 1 ช่อง ในแนวทแยงไปข้างหน้าเท่านั้น ห้ามเดินถอยหลัง และเดินได้เฉพาะช่องที่ว่าง ผู้เล่นสองฝ่ายผลัดกันเดินคนละหนึ่งตา โดยทั่วไปฝ่ายที่ถือหมากสีอ่อนหรือฝ่ายที่ตกลงกันไว้จะเป็นผู้เริ่มก่อน
2. การกินหมากคู่ต่อสู้
เบี้ยกินหมากของฝ่ายตรงข้ามด้วยการกระโดดข้ามในแนวทแยงไปข้างหน้า โดยหมากของคู่ต่อสู้ต้องอยู่ในช่องทแยงถัดไปติดกัน และช่องที่อยู่เลยออกไปอีกหนึ่งช่องต้องว่าง เมื่อกระโดดข้ามแล้วให้นำหมากที่ถูกกินออกจากกระดาน
จุดสำคัญคือ ถ้ากินต่อได้ต้องกินต่อ กล่าวคือถ้าลงจากการกินครั้งแรกแล้วยังกระโดดกินตัวถัดไปได้อีก ต้องกินไปเรื่อย ๆ ในตาเดียว และห่วงโซ่การกินนี้สามารถเปลี่ยนทิศทางไปข้างหน้าซ้าย-ขวาได้
3. การเลื่อนขั้นเป็น “ฮอส”
เมื่อเบี้ยเดินหรือกินจนไปถึงแถวสุดท้ายฝั่งตรงข้าม (แถวหลังสุดของคู่ต่อสู้) เบี้ยตัวนั้นจะเลื่อนขั้นเป็น “ฮอส” ทันที นิยมคว่ำหมากอีกตัวซ้อนทับหรือพลิกหมากเพื่อเป็นสัญลักษณ์
ฮอสคือหมากที่ทรงพลังที่สุดในเกม เพราะเดินและกินได้ ทั้งไปข้างหน้าและถอยหลัง ในแนวทแยง และเดินได้ไกลหลายช่องในแนวเดียวกันคล้ายเบี้ย “บิชอป” ในหมากรุกสากล
เมื่อฮอสกินหมาก จะกระโดดข้ามหมากของคู่ต่อสู้แล้วลงในช่องว่างช่องใดก็ได้ที่อยู่เลยหมากตัวนั้นไปในแนวทแยงเดียวกัน
กติกาสำคัญที่มือใหม่มักพลาด
หลายคนเล่นหมากฮอสมาทั้งชีวิตแต่ยังเข้าใจกติกาคลาดเคลื่อน ทำให้ทะเลาะกันกลางวงบ่อย ๆ ลองเช็กประเด็นเหล่านี้ให้ชัดก่อนเปิดเกม
- การกินเป็นการบังคับ ถ้าตาไหนมีจังหวะกินหมากคู่ต่อสู้ได้ ต้องกิน จะเลือกเดินหมากตัวอื่นเลี่ยงการกินไม่ได้
- เบี้ยกินได้เฉพาะข้างหน้า แต่ฮอสกินได้ทั้งหน้าและหลัง อย่าสับสนสองอย่างนี้
- ต้องกินต่อเนื่องจนสุด ถ้ากินแล้วยังกินต่อได้ ห้ามหยุดกลางคัน
- ชนะเมื่อคู่ต่อสู้เดินไม่ได้ ไม่ว่าจะเพราะถูกกินหมากหมดกระดาน หรือหมากที่เหลือถูกปิดล้อมจนขยับไม่ได้เลย
เทคนิคสำหรับมือใหม่
หมากฮอสเป็นหนึ่งในบอร์ดเกมคลาสสิกที่ฝึกทักษะการวางแผนได้ดีเยี่ยม แม้กติกาจะไม่ซับซ้อน แต่การจะเล่นให้เก่งต้องอาศัยการมองเกมล่วงหน้า ลองนำเทคนิคเบื้องต้นเหล่านี้ไปปรับใช้
อ้างอิง: Apao TV
คุมกลางกระดานและเดินเป็นกลุ่ม
อย่าดันเบี้ยตัวเดียวโดดเดี่ยวเข้าไปในแดนศัตรู เพราะจะถูกไล่กินง่าย ควรเดินหมากเกาะกลุ่มคอยหนุนหลังกัน และพยายามคุมช่องกลางกระดานเพื่อให้มีทางเลือกในการเดินมากกว่า
ระวังกับดักการกินแลก
บางครั้งการยอมให้คู่ต่อสู้กินหมากเราหนึ่งตัว อาจเป็นการล่อให้เขาเดินเข้าจังหวะที่เรากินคืนได้สองหรือสามตัว มองให้ออกว่าการกินที่เห็นตรงหน้าเป็นของฟรีจริงหรือเป็นกับดัก
เร่งดันเบี้ยขึ้นเป็นฮอส
เพราะฮอสเดินหน้าถอยหลังได้และกินระยะไกล การมีฮอสก่อนคู่ต่อสู้จึงได้เปรียบมหาศาล ในช่วงท้ายเกมที่หมากเหลือน้อย ฮอสเพียงตัวเดียวสามารถไล่ต้อนปิดเกมได้
ช่องทางเล่นเกมหมากฮอสไทย 2 คน ออนไลน์ ฟรี
ถ้าไม่มีกระดานจริงหรืออยากเล่นกับเพื่อนที่อยู่ไกลกัน ปัจจุบันมีช่องทางเล่นหมากฮอสไทยแบบ 2 คน ออนไลน์ ฟรี ให้เลือกหลากหลาย ทั้งบนเว็บและแอปมือถือ
เล่นบนเว็บเบราว์เซอร์
- PlayOK เว็บเกมกระดานคลาสสิกที่มีโหมด Thai Checkers ให้เล่นกับผู้เล่นจริงทั่วโลกได้ฟรี มีระบบห้องเกมและอันดับผู้เล่น เปิดในเบราว์เซอร์ได้เลยไม่ต้องติดตั้ง
เล่นผ่านแอปมือถือ
อ้างอิง: Google Play
- Makhos Online – หมากฮอส (โดย GAMEINDY) แอปหมากฮอสไทยยอดนิยม มีให้โหลดทั้งบน iOS และ Android รองรับการชวนเพื่อนเข้ามาเล่นในห้องส่วนตัว หรือจับคู่กับผู้เล่นสุ่มได้ฟรี
- Thai Checkers – Genius Puzzle (หมากฮอส) มีโหมดสองคนที่เล่นบนเครื่องเดียวได้เหมือนกระดานจริงโดยไม่ต้องสลับมือถือ และยังมีโหมดสู้กับ AI หลายระดับความยากให้ฝึกฝีมือ มีให้โหลดทั้งบน iOS และ Android
สรุป
หมากฮอสไทยเป็นเกมกระดานที่กติกาไม่ซับซ้อน จำแค่ว่าเบี้ยเดินและกินไปข้างหน้าในแนวทแยง การกินเป็นการบังคับและต้องกินต่อเนื่องจนสุด ส่วนเบี้ยที่ถึงแถวสุดท้ายจะกลายเป็นฮอสที่เดินหน้าถอยหลังและกินระยะไกลได้ เพียงเท่านี้ก็พร้อมลงสนามแล้ว
หากยังไม่มีคู่ซ้อมหรืออยากฝึกเพิ่ม ลองเข้าไปเล่นหมากฮอสไทย 2 คน ออนไลน์ ฟรี ผ่านเว็บและแอปที่แนะนำไว้ แล้วค่อยๆ สะสมชั่วโมงบินจนอ่านเกมออกและวางแผนได้เฉียบขึ้น
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
หมากฮอสไทยกับหมากฮอสสากลต่างกันอย่างไร
ความต่างหลักคือจำนวนหมากและการจัดวาง หมากฮอสไทยใช้หมากฝ่ายละ 8 ตัว วางบนสองแถวใกล้ตัว ส่วนหมากฮอสสากล (แบบอเมริกัน) ใช้ฝ่ายละ 12 ตัว วางบนสามแถว ทำให้กระดานหมากฮอสไทยโล่งกว่าและเกมเปิดกว้างกว่า
เบี้ยธรรมดาเดินถอยหลังได้ไหม
ไม่ได้ เบี้ยธรรมดาเดินและกินได้เฉพาะแนวทแยงไปข้างหน้าเท่านั้น จะเดินหรือกินถอยหลังได้ก็ต่อเมื่อเลื่อนขั้นเป็นฮอสแล้วเท่านั้น
ถ้ามีจังหวะกินแต่ไม่อยากกินได้ไหม
ไม่ได้ ในหมากฮอสการกินเป็นการบังคับ เมื่อมีจังหวะกินหมากคู่ต่อสู้ ผู้เล่นต้องกิน และถ้ากินแล้วยังกินต่อได้ก็ต้องกินต่อเนื่องไปจนสุดในตาเดียว
ฮอสเดินได้ไกลแค่ไหน
ฮอสเดินได้หลายช่องในแนวทแยงทั้งไปข้างหน้าและถอยหลัง ตราบใดที่ช่องระหว่างทางว่าง คล้ายการเดินของบิชอปในหมากรุกสากล และเมื่อกินหมากก็ลงในช่องว่างที่อยู่เลยหมากตัวที่กินไปในแนวทแยงเดียวกันได้
จะรู้ได้อย่างไรว่าใครเป็นฝ่ายชนะ
ฝ่ายที่ทำให้คู่ต่อสู้เดินต่อไม่ได้เป็นฝ่ายชนะ ไม่ว่าจะเพราะกินหมากคู่ต่อสู้หมดกระดาน หรือปิดล้อมหมากที่เหลือของเขาจนขยับไม่ได้เลย
